Van tevoren had ik nooit kunnen bedenken dat de hang naar kennis over verschillende generaties zo groot is. Bijna iedereen die ik spreek raakt direct verslingerd aan het onderwerp; is er werkelijk verschil tussen generaties en zijn er zoveel specifieke kenmerken voor mij en mijn leeftijdsgenoten?

Ruim een jaar geleden heb ik gesprekken gevoerd met schooldirecteuren. Ik wilde in beeld krijgen welke vragen spelen in onderwijsteams. Waar lopen docenten tegenaan? Waar lopen schoolleiders tegenaan? Het thema dat steeds terugkomt is lesgeven aan Generatie Z. Hoe moeten we dat doen?

Vol enthousiasme duik ik in de generaties!

Nieuw voor mij is het beeld dat een generatie een functie heeft. Deze functie is het voorbereiden van de maatschappij op nieuwe ontwikkelingen. Ontwikkelingen die noodzakelijk zijn voor de (maatschappelijke) evolutie die volgt. De leeftijd waarop deze nieuwe ontwikkeling het meest zichtbaar wordt is wanneer een generatie tussen de 10 en 25 jaar is. We kennen ze allemaal: De jeugd van tegenwoordig! Alle generaties laten dan van zich horen.

Verfrissend dat ‘de jeugd van tegenwoordig’ dus eigenlijk niks zegt over de jeugd, maar meer over de ontwikkeling waarin we maatschappelijk zitten. In de jaren 50, met de komst van Rock&Roll, was de jeugd echt onhandelbaar. Ze waren zo erg ‘tegenwoordig’ dat de politie jongeren met knuppels sloeg om het wilde gedrag van dansen op straat te stoppen.

Dus iedere generatie heeft een periode in zijn leven waarin hij van zich laat horen. En waarin hij de verantwoordelijkheid neemt om de maatschappij op nieuwe ontwikkelingen voor te bereiden.

Maar iedere generatie heeft ook eigen kenmerken.

En die kenmerken zetten we in onderwijsteams te weinig in.

Het meest opvallende kenmerkt van Generatie X (1955-1970) is dat zij ultieme verbinders zijn. Verbinders van mensen en de verschillen daartussen, verbinders van belangen, verbinders van culturen. Hoe geweldig zou het zijn als we dat inzetten en hen de opdracht geven nieuwe collega’s in te werken vanuit deze kwaliteit?

Hoe vrolijk zou iedere samenwerking worden als we de Pragmatische generatie (1970-1985) de opdracht geven de docentenkamer in te richten en als we ze de structuur van de vergaderingen laten vormgeven. Zij vinden plezier in het werk en een bruisende omgeving belangrijk.

Wat bevordert samenwerken tussen de generaties optimaal?

Wellicht vind je dit een schot voor open doel maar blijkbaar vergeten we dit toch in de waan van alle dag. Het bevorderen van de samenwerking lukt wanneer je een gezamenlijk doel hebt. Waarbinnen iedereen de ruimte krijgt voor de eigen professionele invulling. Dus de persoonlijke kwaliteiten krijgen expliciet een plek binnen de samenwerking.

Anders gezegd: positief samenwerken binnen verschillende generaties ontstaat wanneer er aandacht is voor de persoon, het individu.

Wie ben jij en wat breng je mee?

En vitaal blijven? Wat is daarvoor nodig? Is dat ook te organiseren voor een team?

Vitaal blijven werken kan wanneer Generatie X een realistische balans ervaart en diversiteit wordt samengebracht. De pragmatische generatie wil processen versnellen en op een open en directe manier communiceren. De Screenagers (1985-2000) leren van en met elkaar en volgen het liefst korte lijnen. En Generatie Z heeft vooral positieve feedback nodig om vitaal te blijven.

‘Positief samenwerken’ en ‘vitaal blijven tijdens je loopbaan’ zijn dus vorm te geven. Sterker nog, je kunt gebruik maken van kennis over generaties. Wil je bijvoorbeeld brainstormen over een thema? Zorg dan dat je groepen maakt waarin iedere generatie is vertegenwoordigd. Wil je aan het eind van een vergadering een plan van aanpak hebben over een onderwerp en resultaatafspraken hebben gemaakt? Ga dan aan het werk met groepjes waarin de generaties niet gemengd zijn.

Ik weet zeker dat het energie oplevert wanneer je als onderwijsteam meer bezig bent met elkaars kenmerken. Herkenning en vrolijkheid zullen de docentenkamer insluipen wanneer je naar elkaar kijkt vanuit de specifieke kenmerken. En een beter begrip van de ander zal het resultaat zijn.

Verras jezelf met het effect door op deze manier te werken.